Nhà xưởng tiêu thụ điện vào đâu và giảm chi phí thế nào

Tiền điện là khoản chi phí vận hành lớn và đều đặn của mọi nhà xưởng, nhưng hiếm khi được phân tích kỹ hơn con số tổng ở cuối hoá đơn. Bài này chỉ ra điện đi vào đâu, ba con số đáng nhìn trên hoá đơn, và vì sao phần lớn chi phí điện đã được quyết định từ lúc còn trên bản vẽ.

Điện trong nhà xưởng đi vào đâu

Trước khi bàn chuyện tiết kiệm, phải biết tiền đang chảy đi đâu. Với phần lớn nhà xưởng ở Việt Nam, hoá đơn điện chia về bốn nhóm:

• Thiết bị sản xuất — nhóm lớn nhất, nhưng cũng là nhóm ít co giãn nhất vì gắn với sản lượng.
• Làm mát và thông gió — nhóm lớn thứ hai ở khí hậu nhiệt đới, và là nhóm có dư địa cải thiện nhiều nhất.
• Chiếu sáng — tỷ trọng nhỏ hơn nhưng chạy liên tục nhiều giờ.
• Khí nén — nhóm hay bị bỏ qua nhất dù thường tốn hơn người ta tưởng, đặc biệt khi hệ thống rò rỉ.

Điểm quan trọng: hai nhóm lớn nhất chịu ảnh hưởng trực tiếp từ vỏ công trình — mái, tường, cửa, và cách bố trí thông gió. Đó là lý do chi phí điện được quyết định từ bản vẽ chứ không phải từ việc mua thiết bị tiết kiệm.

Đọc hoá đơn: ba con số nên nhìn

Hầu hết người quản lý chỉ nhìn tổng tiền. Ba con số dưới đây nói nhiều hơn:

1. Điện năng theo khung giờ. Biểu giá cho sản xuất chia theo giờ bình thường, cao điểm và thấp điểm. Cùng một lượng điện, chạy vào khung nào quyết định số tiền khác nhau đáng kể.
2. Công suất cực đại đăng ký. Nếu nhà máy chạm đỉnh công suất chỉ vài lần mỗi tháng, bạn vẫn trả cho mức đỉnh đó cả tháng.
3. Hệ số công suất. Hệ số thấp có thể phát sinh khoản phạt. Đây là chỗ dễ sửa nhất trong ba con số, thường chỉ cần bù công suất phản kháng.

Ba con số này cho biết vấn đề nằm ở lượng điện dùng, ở thời điểm dùng, hay ở chất lượng hệ thống điện — ba nhóm vấn đề cần ba cách xử lý hoàn toàn khác nhau.

Quy chuẩn QCVN 09 nói gì

Việt Nam có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sử dụng năng lượng hiệu quả trong công trình — bộ QCVN 09. Đây là yêu cầu bắt buộc với các dự án vượt ngưỡng quy mô liên quan, không phải khuyến nghị.

Quy chuẩn đặt yêu cầu về lớp vỏ công trình, hệ thống điều hoà thông gió, chiếu sáng và một số hệ thống khác. Điều đáng nói là nó đặt sàn, còn các chứng nhận công trình xanh như LOTUS, EDGE hay LEED đo mức vượt lên trên sàn đó.

Với chủ đầu tư, ý nghĩa thực tế là: phần lớn yêu cầu hiệu quả năng lượng đã nằm trong nghĩa vụ tuân thủ. Câu hỏi còn lại chỉ là có muốn đi xa hơn và lấy chứng nhận hay không.

Vì sao thời điểm quyết định chi phí

Khoản chi phí tăng thêm mà người ta hay gán cho “công trình tiết kiệm năng lượng” thường không phải chi phí của tiêu chuẩn — mà là chi phí của việc quyết định muộn.

Hướng nhà xưởng, tỷ lệ cửa lấy sáng, che nắng mái và tường, cách bố trí thông gió tự nhiên: những thứ này quyết định phần lớn tải làm mát, và đều gần như miễn phí nếu quyết ở giai đoạn thiết kế ý tưởng. Cũng những mục tiêu đó, nếu đặt ra sau khi thiết kế đã chốt, phải mua lại bằng thiết bị công suất lớn hơn và chi phí vận hành cao hơn suốt vòng đời.

Với nhà xưởng đang vận hành thì làm gì

Không phải ai cũng đang ở giai đoạn thiết kế. Với công trình đã chạy, bốn việc có tỷ lệ hiệu quả trên chi phí cao nhất:

1. Tìm rò rỉ khí nén. Việc rẻ nhất trong danh sách, và thường cho kết quả ngay.
2. Chuyển tải sang khung giờ thấp điểm ở những công đoạn cho phép.
3. Sửa hệ số công suất nếu hoá đơn cho thấy đang bị phạt.
4. Cải thiện thông gió mái và cách nhiệt mái — can thiệp vào vỏ công trình có chi phí hợp lý nhất ở nhà xưởng.

Trước khi làm bất cứ việc nào trong bốn việc trên, hãy đo. Một tháng dữ liệu theo từng nhánh tải cho biết nên bắt đầu từ đâu, và cũng là mốc để sau này chứng minh việc cải tạo có tác dụng thật.

Câu hỏi thường gặp

Có dự án nhà xưởng cần trao đổi?

Soltech thi công công trình hạ tầng và công nghiệp với trọng tâm là độ bền kết cấu và hiệu quả năng lượng. Xem mảng xây dựng hoặc gọi 0981 223 451.